Структура фітопланктону карстового озера Задовже (Україна)
Розділ:
Екологія, ценологія, охорона та роль водоростей у природіНомер:
Том 36 № 1 (2026)Сторінки:
3-24DOI:
https://doi.org/10.15407/alg36.01.003Анотація
Наведено результати досліджень показників структури фітопланктону оз. Задовже, розташованого в північно-західній частині Рівненської обл., Волинське Полісся (червень–жовтень, 2022 р.). У фітопланктоні озера ідентифіковано 76 видів водоростей, представлених 77 внутрішньовидовими таксонами, що належать до 62 родів, 39 родин, 26 порядків, 12 класів і 8 відділів. Флористичний спектр планктонних водоростей сформований відділами Chlorophyta (32,9% загальної кількості видів), Bacillariophyta (30,3%) та Cyanobacteria (15,8%). Чисельність фітопланктону озера змінювалася від 516 тис. кл/дм3 (жовтень) до 5614 (серпень), біомаса — від 0,3048 (жовтень) до 0,8246 мг/дм3 (червень). Індекс Шеннона варіював в межах 1,52–4,00 біт/мг за біомасою та 2,11–3,63 біт/екз. за чисельністю. Індекс сапробності коливався від 1,49 до 2,27, що відповідає ІІ–ІІІ класам якості води. Провідна роль належала класам Bacillariophyceae, Chlorophyceae, Cyanophyceae та Trebouxiophyceae, порядкам Sphaeropleales, Naviculales, Chroococcales, Cymbellales та Desmidiales, родинам Naviculaceae, Microcystaceae, Scenedesmaceae, Desmidiaceae, Euglenaceae, Hydrodictyaceae, Selenastraceae, Schroederiaceae, Oocystaceae, Cymbellaceae, Ulnariaceae та Aphanizomenonaceae, родам Schroederia Lemmermann, Staurastrum Meyen ex Ralfs та Navicula Bory. Ядро фітопланктону озера формували планктонні та планктонно-бентосні види, індиференти за ставленням до насичення води киснем і реофільності, температури води, рН середовища та галобності, а за рівнем трофності — мезоевтрофні. Серед видів-індикаторів органічного забруднення вод переважали сапроксени (за системою Ватанабе) та бета-мезосапробіонти (за системою Пантле-Бука, в модифікації Сладечека). Якість води в оз. Задовже змінювалася від чистої до помірно забрудненої.
Ключові слова:
чисельність, біомаса, озеро, таксономічне, видове та інформаційне різноманіття, домінанти, стійкість водної екосистеми, біоіндикаціяТекст статті
Посилання
Barinova S.S., Bilous O.P., Tsarenko P.M. 2019. Algal indication of water bodies in Ukraine: methods and perspectives. Haifa, Kyiv: Haifa Univ. Press. 367 p.
Camacho A., Wurtsbaugh W.A., Miracle M.R., Armengol X., Vicente E. 2003. Nitrogen limitation of phytoplankton in a Spanish karst lake with a deep chlorophyll maximum: a nutrient enrichment bioassay approach. J. Plankt. Res. 25(4): 397–404. https://doi.org/10.1093/plankt/25.4.397
Guiry M.D., Guiry G.M. 2025. AlgaeBase. World-wide electron. publ. Nat. Univ. Ireland, Galway. https://www.algaebase.org
Hanžek N., Šiljeg M., Šiki'c T., Stankovi'c I. 2024. Phytoplankton in Deep Lakes of the Dinaric Karst: Functional Biodiversity and Main Ecological Features. Plants. 13(16): 2252. https://doi.org/10.3390/plants13162252 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/39204688 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11360328
Semeniuk N.E. 2020. Epiphytic algal communities of the Dnieper basin waterbodies: Dr. Sci. (Biol.) Thesis. Kyiv. 408 p. [Семенюк Н.Є. 2020. Фітоепіфітон водних об'єктів басейну Дніпра: Дис. … д-ра біол. наук. Київ. 408 с.]
Shcherbak V.I. 2002. Methods of phytoplankton research. In: Methodological bases of hydrobiological studies of aquatic ecosystems. Kyiv. Pp. 41–48. [Щербак В.І. 2002. Методи досліджень фітопланктону. У кн.: Методичні основи гідробіологічних досліджень водних екосистем. Київ. С. 41h48.]
Shelyuk Y., Zhytova O., Kuryn N. 2019. The formation of lakesphytoplankton under the influence of environmental factors. Sci. Bull. Eastern Eur. Nat. Univ. Ser. Biol. Sci. 4(388): 17–23. [Шелюк Ю., Житова О., Курин Н. 2019. Особливості формування озерного фіто-планктону. Наук. вісн. Східноєвроп. нац. ун-ту. Сер. Біол. науки. 4(388): 17–23.] https://doi.org/10.29038/2617-4723-2019-388-4-28-37
Sukhodolska I.L., Basaraba I.V. 2023. Seasonal Dynamics of Algal Flora of Lake Zasvitske (Rivne Region, Ukraine). Int. J. Algae. 25(4): 353–364. https://doi.org/10.1615/InterJAlgae.v25.i4.40
Suvacu E.R., Çankaya E., Kulunç S., Dere Ș. 2008. Seasonal assessment of epiphytic diatom distribution and diversity in relation to environmental factors in a karstic lake (Central Turkey). Nova Hedw. 86: 215–230. https://doi.org/10.1127/0029-5035/2008/0086-0215
Valadez F., Rosiles-González G., Almazán-Becerril A., Merino-Ibarra M. 2013. Planktonic Cyanobacteria of the tropical karstic Lake Lagartos from the Yucatan Peninsula, Mexico. Rev. Biol. Trop. 61(2): 971–979. https://doi.org/10.15517/rbt.v61i2.11236 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23885602
Van Dam H., Mertens A., Sinkeldam J. 1994. A coded checklist and ecological indicator values of freshwater diatoms from the Netherlands. Neth. J. Aquat. Ecol. 28(1): 117–133. https://doi.org/10.1007/BF02334251
